Çocuklarda Gıda Alerjisi Türleri, Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri

Çocuklarda gıda alerjisi sık görülen rahatsızlıklardan biridir. Araştırmalar ABD’de her 13 çocuktan birinde gıda alerjisinin görüldüğünü ortaya çıkardı. Çocuklarda gıda alerjileri ihmal edilirse tehlikeli olabilir.

Abckadin.com’un bu yazısında çocuklarda görülen gıda alerjisi türleri, belirtileri ve tedavi seçenekleri hakkında merak edilen tüm soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Gıda Alerjileri Hakkında Merak Edilenler

Bir çocuk yeşilliklere alerjisi olduğunu söylüyorsa, bilin ki onları sevmiyordur. Alerjinin çocuğun sevmediği ya da hoşlanmadığı yiyeceklerle alakası yoktur. Gıda alerjileri, zararsız proteinlere bağlı olarak bağışıklık sisteminin gösterdiği olumsuz tepkidir. Bu proteinlere, alerjenler denir ve alerjik reaksiyonu tetikleyebilir. Bağışıklık sistemi gıdayı tehdit olarak gördüğünde şişme, ciltte kızarıklık, kaşıntı vs. rahatsızlıkları ortaya çıkarabilir.

Gıda Alerjisi ve Gıdaya Tahammülsüzlük Aynı Şeyler mi?

Hayır. Gıdaya olan tahammülsüzlük, yenilen gıdaya karşı vücudun kimyasal reaksiyon gösterdiği bir durumdur. Besin alerjisine göre çok daha yaygın olup, bağışıklık sistemi tarafından tetiklenmez. Gıda alerjisi, vücutta bir enzim kusuru veya ilacın yan etkileri nedeniyle gelişebilir.

Çocuğum Alerjik Olabilir mi?

Yapılan araştırmalara göre, ABD’de yaklaşık 15 milyon kişinin gıda alerjisi olduğu, bundan en çok çocukların etkilendiği ve büyüdükçe gıdalara olan alerjen hassasiyetin daha da geliştiği belirtiliyor. Ebeveynlerin ikisinin de alerjik olması durumunda çocukların daha savunmasız olduğu ortaya çıkarıldı.

Çocuklarda Gıda Alerjisine Neden Olan Besinler (Alerjenler)

Gıda alerjisi türleri, çocuğun bağışıklık sisteminin tehdit olarak gördüğü belirli türde proteine sahip gıdalar veya besinlere göre değişebiliyor. Herhangi bir gıda alerjik reaksiyona neden olsa da yer fıstığı, fındık, süt, soya, buğday, yumurta, kabuklu deniz canlıları, bazı balık türleri, susam gibi gıdalar en yaygın alerjenlerdir. Bu gıdalar insanlardaki gıda alerjisinin yüzde 90’ından sorumludur.

Çocuklarda Gıda Alerjisi Türleri ve Tedavi Seçenekleri

Gıda alerjisi yaş, cinsiyet ve etnik köken gözetmeksizin herkesi etkileyebilir. Çocuklarda görülen belirli gıda alerjileri hakkında daha fazla bilgi edinmek için yazımızı okumaya devam ediniz.

Yer Fıstığı Alerjisi

Yer fıstığı, hafif veya ölümcül reaksiyonlara neden olan en yaygın alerji türüdür. ABD’li çocukların yaklaşık yüzde 0,6’sında fıstık alerjisi görülmektedir. Yer fıstığı alerjisi, en tehlikeli rahatsızlıklardan biri olarak düşünülür. Çünkü anafilaksi adı verilen, hayatı tehlikeye atan bir duruma neden olabilir.

Fıstıklara karşı hassas olan veya alerjik tepkiler veren kişilerin etkilenmesi için fıstık tozu veya fıstık ezmesi gibi yiyecekler yeterlidir.

Fıstık Alerjisinin Belirtileri

Fıstıklara karşı alerjik reaksiyon gösteren kişilerde şu belirtiler görülebilir;

– Burun akması
– Cildin, yüzün veya dudakların şişmesi, ciltte kaşıntılar
– Nefes darlığı ve hırıltılı solunum
– Boğazını sıkar gibi boğulma hissi
– Mide bulantısı, mide krampları ve kusma gibi sindirim bozuklukları
– Ağız, dudak ve boğaz bölgesinde kızarıklık
– Baş dönmesi, bilinç kaybı
– Hızlı kalp atımı
– Kan basıncının hızla düşmesi ve cildin solması
– Solunum yolları sorunları

Fıstık Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Gıda alerjilerinin kesin bir tedavisi yoktur. Buna tek çare vücudun hangi yiyeceklere karşı alerjik tepki verdiğini bulmak ve o yiyeceklerin tüketilmesini önlemektir. Çocukları fıstık alerjisine karşı güvende tutmanın en iyi yolu fıstık içeren gıdalardan uzak tutmaktır. Bu nedenle olası alerjik reaksiyonlar için her zaman hazır olmak önemlidir. Çocuk fıstığı alerjisine dair herhangi bir reaksiyon olduğunda bir doz epinefrin enjekte edilmelidir.

Çocuğunuzda fıstık alerjisi varda şunları yapın:

– Her zaman yanında bir doz epinefrin bulunsun
– Olası bir alerjik reaksiyona karşı yedek enjeksiyon taşımalı
– Enjeksiyonun nasıl yapılacağı ve ne zaman kullanılacağı doktora danışılarak öğrenilmelidir
– Çocukların sağlık ekiplerini arayacak durumda olmaması veya etrafın bir kimsenin bulunmaması durumunda enjeksiyonu nasıl kullanması gerektiği öğretilmelidir. Bu tıbbi yardım gelmeden önce kendi kendisine ilk müdahaleyi yapmaya yardımcı olacaktır.

Gıda Etiketlerine Dikkat Edin

Dünya Sağlık Örgütü (FDA) kurallarına göre, bir üretici, gıda etiketlerinde bileşen olarak “fıstık” veya “fıstık içerir” ibaresini kullanmak zorundadır. Bazı ürünlerde bu uyarılar yer alırken bazılarında ise ürünün fıstık bulunan bir tesiste yapıldığı belirtilir ancak bu zorunlu değildir. Bu nedenle, bu tür etiketlere sahip gıdaların tüketilmesinde bir sorun olup olmadığı doktora sorulmalı ve sıkı bir diyet yapılmalıdır. Diğer yandan yapılan araştırmalar, fıstık alerjisi olan çocukların diğerlerine göre yüzde 20 daha fazla gelişme hızına sahip olduklarını ortaya koyuyor.

Kabuklu Kuruyemiş Alerjisi

Kuruyemiş alerjisi olan çocukların badem, ceviz, fındık ve kaju cevizi gibi yiyeceklerden uzak tutulması gerekir. Bu alerji türü en az fıstık alerjisi kadar tehlikeli olup aynı zamanda anafilaksiye (kandan ve dokulardan histamin gibi kimyasal maddelerin ani salgılanması) neden olabilir.

Kuruyemiş Alerjisi Belirtileri:

– İshal
– Yutma zorluğu
– Burun akıntısı veya tıkanıklığı, bazı vakalarda nefes darlığı
– Karın ağrısı veya kramp
– Boğaz, göz, cilt veya diğer bölgelerde kaşıntı

Kuruyemiş alerjisi belirtilerinden herhangi birinin görüldüğü çocuklar, hiç zaman kaybetmeden en yakın hastaneye götürülerek, derhal acil tıbbi bakıma alınmalıdır. Ayrıca bir alerji doktoruna mümkün olan en kısa sürede danışılmalıdır.

Kuruyemiş Alerjisi Önleme ve Tedavisi:

Herhangi bir gıda alerjisi gibi kuruyemiş alerjisini önlemenin tek yolu, buna sebep olan kuruyemişlerden yememektir. Alerji ciddi yan etkilere neden olabileceğinden, eser miktarda bunları içeren gıdalardan kaçınılmalıdır. Fıstık alerjisine sahip olan insanların yaklaşık yüzde 25 ila yüzde 40’ında kuruyemiş alerjisi görülmektedir.

Yukarıda belirtilen kuruyemişler, çoğunlukla Asya mutfağında dondurma, kek, ekmek, kurabiye, bisküvi, tatlılar gibi pişmiş gıdalarda kullanılmaktadır.

– Kuruyemiş alerjisi bulunan çocukların bu malzemelerle yapılan yiyeceklerden uzak durmaları söylenmelidir
– Gıda ürünlerindeki etiketlerde bu malzemelerin isimlerinin geçip geçmediği kontrol edilmesi ve çocuklara bunların isimleri öğretilmelidir
– Eğer özel bir parti düzenleniyorsa, konuklara alerji hakkında bilgi verilmelidir. Mümkünse, bu malzemelerle yapılan yiyeceklere mutlaka uyarıcı bir etiket konmalı ya da gelen misafirler uyarılmalıdır.
– Bazı sabunlar, losyonlar ve diğer kozmetik ürünleriyle vücut bakım ürünlerinde kabuklu kuruyemiş ürünleri kullanılabilir. Alerjik bir reaksiyonu önlemek için daima bu ürünlerin satın alınmadan önce etiketinin okunması önemlidir.

Süt Alerjisi

Süt, çocuklar için en önemli gıdalardan biri olsa da aynı zamanda en yaygın alerjenlerden biridir. Süt alerjisi, 3 yaşından küçük çocuklarda daha yaygındır. Bazı çocuklar üç yaşına gelmeden önce alerji olurken bazılarında alerjik reaksiyonlar 16 yaş ve sonrasında da devam eder.

Süt Alerjisi Belirtileri:

– Mide bozukluğu
– Kurdeşen
– Mide bulantısı ve kusma
– Nadiren anafilaksi

Süt Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Birçok gıda alerjisinde olduğu gibi, çocuklarda süt alerjisi tedavisi mevcut değildir. Çocuk sonunda alerjiden kurtulabilir ya da yetişkinlikte bile alerjik durum devam edebilir. Alerjik bir reaksiyonu önlemenin tek yolu süt ve süt ürünlerinden kaçınmaktır.

– Dondurma, kek, kurabiye, bisküvi ve süt ürünleri ihtiva eden yiyecek ya da içeceklerinde kaçınılmalıdır.
– Çikolataların çoğunda süt vardır. Sütlü çikolataların yerine içeriğinde süt olmayan çikolatalar veya tatlılar tercih edilmelidir.
– Bazı pişmiş yemekler veya pastalar ile diğer gıdalarda süt ürünleri kullanılabileceğinden ürün alınmadan önce etiketi okunmalıdır.
– Süt alerjisinden korunmanın en iyi yollarından biri de sütten arındırılmış vegan ürünleri denemek ve yemektir.
– Süt alerjisi reaksiyonu şiddetli ise, bir doz epinefrin belirtilen hafiflemesine yardımcı olabilir ve çocuğu normale döndürebilir.

Soya Alerjisi

Çocuğun soya sütü ya da soya tozu gibi diğer soya ürünlerini tükettikten sonra rahatsızlandığı görülürse, bu çocukta soya alerjisi olduğuna bir işarettir. Çoğu çocuk 10 yaşındayken soya alerjisine karşı gelme eğilimindedir.

Soya Alerjisi Belirtileri:

– Ağızda kaşıntı
– Ciltte kızarıklık
– Burun akması veya tıkanıklık
– Astım belirtileri
– İshal ve kusma

Soya alerjisi çok nadir durumlarda anafileksiye yol açabilir. Çocuklara ve bebeklere soya verilmemelidir. Hayatında hiç soya tüketmeyen çocuklara, alerjisi olup olmadığını anlamak için soya içeren gıdalardan küçük miktarda verilerek test edilmelidir. Alerjik bir reaksiyon gösteriyorsa derhal doktora gidilmelidir.

Soya alerjisinin olup olmadığını anlamanın bir diğer yolu ise kola damlatılan bir damla soya sütüdür. Eğer süt damlatılan bölgede kızarıklığa neden oluyorsa, bu o kişide soya alerjisi olduğu anlamına gelebilir.

Soya Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Doktorların koyacağı teşhis bir kişinin gerçekten soya sütüne alerjisi olduğunu gösteriyorsa, soya fasulyesi veya soya özütlerini ihtiva edebilecek gıdalardan uzak durulmalıdır. Soya özütleri bebek maması, ek gıdalar ve haplar, bulyon (et suyu), çorbalar, cips ve pişmiş ürünler gibi işlenmiş gıdalar da dahil olmak üzere çeşitli yiyecek ürünlerinde bulunabilir. Alerjik reaksiyonları önlemek için;

– Eser miktarda soya içerse bile herhangi bir gıda tüketilmemelidir.
– Çocukların çok sevdiği gıda ürünleri satın alınırken mutlaka ürün etiketi okunmalıdır.
– Soya içerebilecek herhangi bir vitamin ya da mineral takviyesi kullanılmadan önce doktora danışılmalıdır.
– Soya fasulyesi yağı genellikle bir alerjen değildir ve tüketilmesi güvenlidir. Ancak kullanmadan önce bir doktora danışılması gerekmektedir.

Buğday Alerjisi

Buğday ihtiva eden yiyeceklerin çokluğu dikkate alındığında çocukların bu yiyecekleri tüketmeleri halinde hayatların son derece zorlaşacağı kesindir. Ekmek, kek, bisküvi ve tahıllarla hazırlanan yiyecekler buğday veya gluten içerebilir. Buğday içeren gıdalar alındıktan sonra alerjik reaksiyon görülüyorsa, derhal doktora giderek test edilmesi gerekmektedir.

Buğday Alerjisi Belirtileri:

– Deride kızarıklık
– Hapşırma ve baş ağrısı
– Burun akıntısı veya tıkanıklık
– Astım belirtileri
– Mide bulantısı ve mide krampı
– Nadiren anafilaksi

Buğday Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Buğday alerjisi, çocuklara özel üretilen gıdalar, bazı banyo ürünleri veya gluten içeren bir cilt bakım ürünüyle temas edildiğinde tetiklenebilir. Buğday alerjisini reaksiyonlarını önlemek için;

– Çocuklara yönelik üretilen glutensiz atıştırmalıklar tercih edilmelidir. En iyi çözüm herhangi bir un kullanmadan yapılan yemeklerin hazırlanmasıdır.
– Çocukların sevebileceği kek ve ekmek gibi gıdalardan glutensiz olanlar tercih edilmelidir.
– Olası reaksiyonu önlemek için çocuklara hangi gıdalardan kaçınması gerektiği anlatılmalıdır.
– Kontrollü bir diyetle buğday alerjisi yönetilebilir . Gluten alerjisi anafilaksiyi tetikleyebilir. Bu nedenle çocuğun bazı gıdalara şiddetli tepki vermesi durumunda derhal doktora gidilmeli ya da bir doz epinefrin enjekte edilmelidir. Ayrıca çocuğa epinefrin enjektörünü nasıl kullanılacağı öğretilmelidir.

Yumurta Alerjisi

Araştırmalar, her yüz çocuktan ikisinde yumurta alerjisi olduğunu ortaya çıkardı. Yumurta alerjisi, vücudun yumurta beyazında bulunan proteine tepki göstermesi olarak tanımlanıyor.

Yumurta Alerjisi Belirtileri:

– Karın ağrısı
– Cillte kızarıklık ya da kaşıntı
– Solunum sorunları
– Nadiren anafilaksi

Yumurta Alerjisi Önleme ve Tedavi:

– Olası bir reaksiyonun önlenmesi için derhal yumurta tüketimi bırakılmalıdır.
– Kızamık ve kabakulak aşısı gibi başı aşı bileşenleri yumurta içerebilir, ancak genellikle güvenlidir. Her ihtimale karşın çocuğun bir hekime muayene ettirilmesi gerekmektedir.
– Bazı grip aşıları da yumurta içerebilir. Bu nedenle grip aşısı prospektüsü dikkatle okunmalı, içeriğinde yumurta olmayan aşılar tercih edilmelidir.
– Pişmiş ürünler yumurta içerebilir. Bu nedenle kek, ekmek ve kurabiye satın almadan önce içeriğinde yumurta olup olmadığı mutlaka öğrenilmelidir.
– Yumurta alerjisi olan çocuklara herhangi bir etkinliğe gittiklerinde ya da okulda verilen yiyeceklerde yumurta olması durumunda bu gıdaları tüketmemesi gerektiği mutlaka söylenmelidir.

Kabuklu Deniz Hayvanı Alerjisi

Bu alerji türü ABD’de her yıl 7 milyon kişiyi etkilemektedir. Yengeç, istakoz ya da diğer kabuklu deniz hayvanları yemek bir çok kişi için kötü sonuçlara neden olabilir. Kabuklu deniz hayvanı alerjisinin bir balık alerjisi ile aynı olmadığı unutulmamalıdır. Bu nedenle, balık alerjisi olan çocukların mutlaka kabuklulara karşı bir alerjisinin olup olmadığı test ile belirlenmelidir.

Kabuklu Deniz Hayvanı Alerjisinin Belirtileri:

– Nefes darlığı
– Mide krampları ve hazımsızlık
– Kurdeşen
– Kusma ve İshal
– Sürekli öksürme, nefes alırken hırıltı
– Nabız atışlarının hızlanması
– Baş dönmesi

Kabuklu deniz hayvanları, yengeç, ıstakoz ve karides gibi kabuklular da dahil olmak üzere her çeşit alerjik reaksiyonu tetikleyebilir. Bununla birlikte, bu alerjisi olan bazı insanlar, istiridye, tarak, istiridye ve midye gibi yumuşakçalara tolere edebilirler.

Önleme ve Tedavi:

İnsanlar hayat boyunca kabuklulara karşı alerjik kalabilir. Bu nedenle alerjik bir reaksiyonu önlemek için onları yemekten kaçınılmalıdır.

Balık Alerjisi

Çocuklarda görülen diğer gıda alerjileri kadar yaygın olmasa da, balık alerjisi çocukları son derece zor durumda bırakabilir.

Balık Alerjisinin Belirtileri

– Ciltte kızarıklık
– Mide bulantısı ve kusma
– Baş ağrısı
– Astım belirtileri
– Hapşırma, burun akıntısı ve tıkanıklık
– Nadiren anafilaksi

Bir çocukta balık alerjisi belirtilerinden biri ya da birden fazlası görüldüyse derhal doktora götürülmelidir. Kan testi yaptırılarak semptomlara neyin sebep olduğu kesin bir şekilde belirlenmelidir.

Balık Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Alerji tepkimesine hangi balıkların neden olduğundan emin olunamaz. Bundan dolayı balık alerjisi olan çocuklara kesinlikle balık çeşitleri yedirilmemesi en iyi yoldur. Balıklara alerjisi olan çocukların kabuklu deniz hayvanlarına da tepki gösterebileceğinden, bu gıdaları da tüketmemesi gerekir.

– Bazı gıdalarda balık kullanılmaktadır. Bu gıdaların etiketleri dikkatle okunmalıdır. Bilhassa balık yağının ilaçlarda ve gıda takviyesi ürünlerinde kullanıldığı unutulmamalıdır.
– Restoranların çoğunda balık ihtiva eden menüler bulunuyor. Buralarda yemek yenirken istenen yemeğin içerisinde balık kullanılıp kullanılmadığı öğrenilmeli eğer varsa balık içermeyen yemekler tercih edilmelidir.

Susam Alerjisi

Şimdiye kadar sizlere aktardığımı gıda alerjisi türleri ABD’de en kötü alerjen olarak tanınan sekiz gıdada oluşuyor. Diğer yandan çocuklarda ciddi alerjik reaksiyona neden olabilecek bir diğer gıda maddesi ise Susam tohumları.

Susam tohumları, genel olarak Asya mutfağında tercih edilmektedir. Susam tohumlarına alerjik reaksiyonlar şiddetli olabilir ve anafilakesiye neden olabilir.

Susam Tohumu Alerjisi Belirtileri:

– Nefes darlığı
– Düşük nabız
– Sürekli öksürme
– Yüz renginde değişiklik veya ciltte kızarıklık
– Mide bulantısı ve kusma
– Karın ağrısı
– Ağızda kaşıntı

Susam Alerjisi Önleme ve Tedavi:

Susam mutfağınızdaki ana maddelerden biri değilse, hiç kullanmayın. Alternatifleri bulunabilir. Susama alerjisi olan çocukların içeriğinde susam olan yiyeceklerden uzak tutulması gerekmektedir.

– Doktor alerjiye neden olan semptomları belirleyene kadar susam ve diğer tohumların kullanımından kaçınılmalıdır.
– Susam yağı kullanılmamalıdır. Eğer çocuğa bakıcı bakıyorsa mutlaka susam alerjisi hakkında bilgi verilmelidir.
– Herhangi bir restoranda hamburger, pizza gibi gıdalar tüketilecekse bunların içeriğinde susam yağı kullanılmaması söylenmelidir. Ayrıca simit gibi üzerinde bol susam bulunan gıdalardan kaçınılmalıdır.

Susam tohumlarından kaynaklanan anfilaksi için epinefrin alınması şarttır. Bu nedenle, çocukların yanında kendi kendine enjekte edebileceği epinefrin enjektörü mutlaka olmalıdır.

Çocuklarda Alerjik Reaksiyonu Önlemek için İpuçları

Çocukları olası bir gıda alerjisi reaksiyonuna karşı güvende tutmanın en iyi yolu, alerjik belirtilere neden olan gıdalardan uzak durmasıdır.  Çocuklarda gıda alerjileri ile daha iyi başa çıkmaya yardımcı olabilecek birkaç ipucu şöyle;

– Acil ilaçlar daima çocuğun yanında olmalıdır. Bu ilaçların neye yaradığı ve nasıl kullanılması gerektiği çocuğa iyice öğretilmelidir.
– Çocuk aşırı derecede alerjik ise, acil durumda hangi ilaçların verilmesi gerektiği ve ilk müdahalenin nasıl yapılacağı mutlaka öğrenilmelidir.
– Çocuklara gıda ambalajları üzerinde bulunan etiketleri mutlaka okumaları ve alerjik reaksiyona neden olan gıdaların hangisi olduğu söylenmelidir.
– Çocukların keyif alabileceği alternatifler bulunmalı. Örneğin; bir çocuğun süt alerjisi varsa, ona alternatif olabilecek bir vegan seçenek bulunmalıdır. Dondurma yerine sütten arındırılmış sorbe tercih edilebilir.
– Parti, eğlence veya okul aktivitesi gibi çocuğun yemek yiyebileceği yüksek riskli olaylardan kaçınılmalıdır.
– En önemlisi! Herhangi bir alerjik reaksiyon durumunda doktoran acil durum planı istenmeli ve çocuğun bunu bilmesi sağlanmalıdır.

Gıda alerjileri, çocuğun yemek yemesine engel olmamalıdır. Onlara gıda alerjisi ile başa çıkmanın doğru yiyecekleri seçerek mümkün olduğu anlatılmalıdır. Bazı çocuklar bunu anlayamayacak kadar küçük yaşta olabilir. Ancak onlara bu yaşam tarzının benimsetilmesi, sağlıklı ve güvenli bir yaşam sürebilmeleri için son derece önemlidir.

Referans Kaynak: momjunction.com

Düşüncelerinizi Yazın